Trong một tiết dạy Văn, cô giáo hỏi lớp: "Em thích nhất câu văn nào trong truyện ngắn Hai đứa trẻ của Thạch Lam?". Nó đưa cánh tay thật cao: “Thưa cô, là câu: Một mùi âm ẩm bốc lên, hơi nóng của ban ngày lẫn với mùi cát bụi quen thuộc quá, khiến chị em Liên tưởng là mùi riêng của đất, của quê hương này ạ!” Nó trả lời quả quyết, dứt khoát không cần suy nghĩ, không do dự. Như thể nó đã thấm thía từ lâu tất thảy cái ý tình trong đó. Không ai ngạc nhiên khi Cô chẳng hỏi tiếp "vì sao?" như thường lệ. Vì sao cô dừng? Vì người trả lời câu hỏi đó là nó, và nó chọn câu văn ấy, thì có lẽ cô giáo cảm thấy không cần hỏi nữa. Cô giáo khựng lại. Hình như, có một cái gì đó cay cay nơi sống mũi!
Đúng rồi! Những đứa học trò khác không giống nó, không đến ngôi trường cấp ba này từ một vùng quê chỉ toàn bùn đất và hoa mắc cỡ, làm sao cảm nhận được câu văn ấy. Hoặc giả có trả lời được, thì cũng chỉ lặp lại theo những trang văn mẫu. Làm sao chúng nó có thể cảm nhận được cái mùi " âm ẩm bốc lên....” thực tế lại gần giũi và thiêng liêng thế nào! Mùi vị ấy gọi về một "hương vị " xa lắc xa lơ, lạc lõng so với cái " hương vị" thơm tho ở chốn thị thành- hương vị của nhà quê!
Vùng quê nó lớn lên, ngày trước toàn là đồng ruộng. Con đường đến trường làng nhỏ xíu, sình lầy. Hai bên đường toàn là hoa mắc cỡ. Ngày đó, nó không cảm được gì về loài hoa này. Nó chỉ thấy ngồ ngộ vì mỗi khi nó lỡ chạm vào thì bông nào bông nấy cụp xuống như thể vì xấu hổ. Chắc cũng vì như thế mà người nhà quê gọi đó là cây xấu hổ, cây thẹn,.... Nó còn nghe vài người đến đây từ một vùng đèn sáng rực nào đó, gọi hoa bằng một cái tên quyến rũ, kiêu sa hơn: hoa trinh nữ. Tất cả những sự khác biệt đó không hề hấn gì. Nó chỉ nhớ cái cảm giác bị gai châm vào da thịt thì đau điếng vì nhiều lần bị té ngã vào trong đó. Kí ức trong nó mang theo đến cái thì con gái không chỉ có hoa và gai mắc cỡ. Cái nó mang theo là những thứ đã ăn sâu vào tâm hồn nó, làm thành da thịt nó. Đó là những chiều theo mẹ bắt cá ngoài đồng. Những ngày mưa mẹ ba vắng nhà, nó sợ hãi leo nheo khóc và níu chặt không buông tà áo chị. Những ngày mùa, người lớn trong làng đi gặt lúa đến tối thui, bọn trẻ đi theo bắt những con châu chấu nhảy lửng cửng trên cánh đồng rồi nướng vội trên ngọn đèn dầu, nhai ngấu nghiến khen ngon. Tiếng đàn bò kiếm bạn kêu ọ ọ lúc về chuồng. Những lúc nó cầm dây bò thay ba đi vòng vòng quanh sân đạp lúa tới nửa đêm. Đám trẻ con trần truồng tắm mưa cười vang xóm. Cái lưỡi thè lè của con mực đưa ra ngoài thở hừng hực những lúc chạy xa về mệt lả,… cả cái mùi ngai ngái bốc lên từ mấy vũng bùn trâu bò nằm ngâm mình trong những trưa hè oi ả.
Còn nữa. Có một Ngày Nhà giáo đáng nhớ vào mấy năm về trước, cái năm mà nó đang ở giữa cái thì mà không biết rõ mình là con nít hay là thiếu nữ . Ở nhà quê, ngày này, lũ học trò mạnh ai mạnh nấy mang hoa để tặng cô, những đóa hồng sặc sỡ, lung linh khoe sắc. Nó cầm theo một chùm hoa mắc cỡ, héo queo, giấu trong ngăn cặp đã sờn. Ngập ngừng...Bạn bè nó cười ầm. Đôi mi nó cụp xuống như bông hoa mắc cỡ. Trầm ngâm. Ngậm ngùi. Cô giáo nhìn thấy. Cô lặng lẽ đến gần, nhìn nó dịu dàng: Hoa đẹp quá! tặng cô nhé! Nó ngẩng đầu lên, đôi mắt tròn xoe. Nở một nụ cười ngượng nghịu. Em....tặng cô ạ! Kính chúc cô nhiều sức khỏe! Cả lớp không cười nữa. Những tràng pháo tay vang lên. Cô nâng niu chùm hoa trên tay! Cám ơn em! Đây là chùm hoa đẹp và quý nhất mà cô được nhận. Lũ bạn nó tự nhiên im lặng. Hình như trong tâm khảm của bọn trẻ vô tư ấy, vừa vỡ ra một điều gì! Từ hôm ấy, lũ bạn không còn trêu đùa nó như trước. Nó thấy ấm lòng!
Xuân qua. Hạ buồn. Thu sang. Đông lạnh. Tóc cô ngả màu bụi phấn. Thêm một mùa Hiến chương, Cô lại đến bên chiếc bình đan bằng sợi dây mây, đã cũ. Tay mân mê chùm hoa mắc cỡ, đã khô. Cô thấy ấm lòng!
Nguyễn Thị Phượng
.JPG)
